Czy moje dziecko potrzebuje TUS? Najczęstsze sygnały

Wielu rodziców trafia na informacje o Treningu Umiejętności Społecznych dopiero wtedy, gdy zaczynają niepokoić ich relacje dziecka z rówieśnikami. Czasami dziecko nie ma kolegów. Innym razem często się kłóci, nie potrafi dołączyć do zabawy albo bardzo przeżywa odrzucenie przez grupę.

Pojawia się wtedy pytanie: czy to już moment, żeby poszukać dodatkowego wsparcia? A może trudności społeczne są naturalnym etapem rozwoju i z czasem same miną?

Nie istnieje jedna odpowiedź odpowiednia dla wszystkich dzieci. Warto jednak wiedzieć, jakie sygnały mogą wskazywać, że dziecko potrzebuje pomocy w rozwijaniu kompetencji społecznych.

Czym właściwie jest TUS?

TUS, czyli Trening Umiejętności Społecznych, to zajęcia pomagające dzieciom rozwijać kompetencje potrzebne do budowania relacji z innymi ludźmi.

Podczas spotkań dzieci uczą się między innymi rozpoczynania rozmowy, współpracy, rozwiązywania konfliktów, radzenia sobie z emocjami oraz funkcjonowania w grupie. Najważniejsze jest jednak to, że nowe umiejętności mogą od razu ćwiczyć w kontakcie z rówieśnikami.

TUS nie jest terapią dla “niegrzecznych dzieci” ani zajęciami wyłącznie dla dzieci z diagnozami. To forma wsparcia dla dzieci, które z różnych powodów mają trudność z odnalezieniem się w relacjach społecznych.

Każde dziecko czasem ma trudności w relacjach

Warto pamiętać, że pojedyncze konflikty, nieśmiałość czy chwilowe problemy z odnalezieniem się w grupie są naturalnym elementem rozwoju. Dzieci uczą się relacji metodą prób i błędów. Kłócą się, godzą, popełniają błędy i stopniowo zdobywają nowe doświadczenia społeczne. Sam fakt, że dziecko czasami pokłóci się z kolegą lub nie odważy się odezwać do nowej osoby, nie oznacza jeszcze potrzeby uczestnictwa w TUS. Znacznie ważniejsze jest to, czy trudności są przejściowe, czy utrzymują się przez dłuższy czas i zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie dziecka.

Dziecko nie ma kolegów lub czuje się samotne

Jednym z najczęstszych powodów zgłoszenia dziecka na TUS są trudności w nawiązywaniu relacji. Niektóre dzieci bardzo chcą mieć przyjaciół, ale nie wiedzą, jak rozpocząć rozmowę lub dołączyć do grupy. Inne regularnie pozostają na uboczu, spędzają przerwy samotnie albo wracają do domu z poczuciem, że nikt ich nie lubi.

Jeżeli takie sytuacje utrzymują się przez wiele miesięcy i stają się źródłem cierpienia dziecka, warto zastanowić się nad dodatkowym wsparciem.

Dziecko nie potrafi dołączyć do zabawy

Część dzieci obserwuje rówieśników z zainteresowaniem, ale nie potrafi zrobić pierwszego kroku. Stoją obok grupy, przyglądają się zabawie i czekają, aż ktoś je zaprosi. Problem nie wynika z braku potrzeby kontaktu, ale z trudności w rozpoczęciu interakcji.

Dla takich dzieci bardzo pomocne bywa ćwiczenie konkretnych umiejętności społecznych w bezpiecznych warunkach.

Dziecko często się kłóci i wpada w konflikty

Nie wszystkie dzieci potrzebujące TUS są wycofane i nieśmiałe. Wiele z nich ma dokładnie odwrotny problem. Chętnie nawiązują kontakty, ale trudno im utrzymać relacje. Często się kłócą, źle znoszą przegraną, mają trudność z kompromisem lub reagują bardzo impulsywnie.

W takich sytuacjach TUS pomaga rozwijać umiejętności związane ze współpracą, regulacją emocji i rozwiązywaniem konfliktów.

Dziecko bardzo przeżywa odrzucenie

Niektóre dzieci wyjątkowo silnie reagują na sytuacje związane z odrzuceniem przez rówieśników. Pojedyncza odmowa wspólnej zabawy potrafi zepsuć im cały dzień. Długo analizują sytuacje społeczne i szybko dochodzą do wniosku, że są nielubiane lub nieakceptowane.

Takie doświadczenia mogą stopniowo prowadzić do wycofania społecznego i obniżenia samooceny. Warto wtedy przyjrzeć się temu bliżej.

Dziecko nie umie rozmawiać z rówieśnikami

Czasami problem nie dotyczy odwagi, ale konkretnych umiejętności komunikacyjnych. Dziecko nie wie, jak rozpocząć rozmowę, jak ją podtrzymać lub jak zainteresować się tym, co mówi druga osoba. W efekcie relacje nie rozwijają się tak, jakby chciało.

Podczas TUS dzieci mają okazję ćwiczyć takie sytuacje w praktyce i stopniowo rozwijać swoje kompetencje społeczne.

Czy TUS jest tylko dla dzieci z ADHD lub spektrum autyzmu?

Nie. Choć dzieci z ADHD i dzieci w spektrum autyzmu często korzystają z TUS, sama diagnoza nie jest warunkiem uczestnictwa. Najważniejsze są rzeczywiste trudności dziecka. Zajęcia mogą być pomocne zarówno dla dzieci neuroróżnorodnych, jak i dla tych, które nie mają żadnej diagnozy, ale potrzebują wsparcia w relacjach społecznych.

Kiedy warto skonsultować się z psychologiem?

Jeżeli nie masz pewności, czy TUS będzie odpowiedni dla Twojego dziecka, dobrym pierwszym krokiem jest konsultacja psychologiczna. Specjalista pomoże przyjrzeć się funkcjonowaniu dziecka, zrozumieć źródło trudności i wspólnie zastanowić się, jaka forma wsparcia będzie najbardziej pomocna. Czasami najlepszym rozwiązaniem będzie TUS. W innych sytuacjach bardziej odpowiednia okaże się indywidualna terapia psychologiczna, diagnoza lub wsparcie rodziców.

TUS nie jest celem samym w sobie

Najważniejsze nie jest uczestnictwo w konkretnych zajęciach, ale to, aby dziecko mogło budować satysfakcjonujące relacje, czuć się częścią grupy i rozwijać umiejętności potrzebne w codziennym życiu.

Jeżeli trudności społeczne utrudniają mu funkcjonowanie, warto poszukać wsparcia. Im wcześniej dziecko otrzyma pomoc, tym większa szansa na zdobywanie pozytywnych doświadczeń w relacjach z rówieśnikami.

Czy rozpoznajesz te sytuacje u swojego dziecka?

Jeżeli podczas lektury tego artykułu pomyślałeś lub pomyślałaś: „To brzmi jak moje dziecko”, warto przyjrzeć się tematowi bliżej.

Możesz również przeczytać nasze artykuły poświęcone konkretnym trudnościom społecznym:

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o Grupach Rozwoju Społecznego prowadzonych w Centrum Terapii Calma, zapraszamy do zapoznania się ze szczegółami zajęć.

Nie wiesz, czy Twoje dziecko potrzebuje wsparcia?