Czy każde dziecko z ADHD potrzebuje TUS?
Kiedy rodzic słyszy diagnozę ADHD, bardzo szybko zaczyna szukać informacji o możliwych formach wsparcia. Jedną z propozycji, która pojawia się najczęściej, są Treningi Umiejętności Społecznych, czyli TUS. Nic dziwnego. Wiele dzieci z ADHD doświadcza trudności w relacjach z rówieśnikami. Częściej wdają się w konflikty, mają problem z czekaniem na swoją kolej, przerywają innym lub reagują bardzo impulsywnie. Z drugiej strony nie każde dziecko z ADHD ma takie same trudności.
Pojawia się więc ważne pytanie: czy każde dziecko z ADHD powinno uczestniczyć w TUS? Krótka odpowiedź brzmi: nie. O tym, czy TUS będzie pomocny, decyduje nie sama diagnoza, ale konkretne trudności, z jakimi mierzy się dziecko.
ADHD to nie tylko nadpobudliwość
Wiele osób kojarzy ADHD głównie z dużą ilością energii i problemami z koncentracją. W rzeczywistości ADHD wpływa również na funkcjonowanie społeczne. Dzieci z ADHD często działają szybciej, niż zdążą pomyśleć. Mówią pod wpływem impulsu, przerywają rozmowę, mają trudność z czekaniem na swoją kolej lub bardzo intensywnie reagują na emocje.
Nie oznacza to jednak, że każde dziecko z ADHD będzie miało problemy w relacjach. Niektóre świetnie odnajdują się w grupie, mają wielu kolegów i dobrze radzą sobie społecznie mimo objawów ADHD. Dlatego sama diagnoza nie jest wystarczającym powodem, aby zapisywać dziecko na TUS.
Kiedy dziecko z ADHD może skorzystać z TUS?
Trening Umiejętności Społecznych może być bardzo pomocny, jeśli trudności społeczne zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie dziecka. Dotyczy to między innymi sytuacji, gdy dziecko często kłóci się z rówieśnikami, ma trudność z utrzymaniem przyjaźni, jest odrzucane przez grupę lub regularnie doświadcza nieporozumień w kontaktach z innymi dziećmi.
Pomocny może być również wtedy, gdy dziecko nie radzi sobie z przegraną, bardzo silnie reaguje na frustrację albo ma trudność z odczytywaniem społecznych konsekwencji własnych zachowań. W takich sytuacjach problem nie wynika ze złej woli. Dziecko często bardzo chce mieć kolegów i dobrze funkcjonować w grupie, ale brakuje mu niektórych umiejętności potrzebnych do osiągnięcia tego celu.
Jak ADHD wpływa na relacje z rówieśnikami?
Relacje społeczne wymagają wielu kompetencji jednocześnie. Trzeba słuchać innych osób, zauważać ich reakcje, czekać na swoją kolej, radzić sobie z rozczarowaniem i kontrolować impulsy. Właśnie te obszary bywają trudniejsze dla dzieci z ADHD.
Dziecko może dominować w rozmowie, przerywać innym lub reagować zbyt gwałtownie na drobne nieporozumienia. Czasami mówi coś pod wpływem chwili, nie przewidując, jak zostanie to odebrane przez rówieśników. Z perspektywy grupy takie zachowania bywają męczące. Z perspektywy dziecka z ADHD często są natomiast efektem trudności z hamowaniem reakcji i regulowaniem emocji.
Czy TUS "leczy" ADHD?
To jeden z najczęstszych mitów. TUS nie jest terapią ADHD i nie wpływa bezpośrednio na objawy neurorozwojowe. Nie sprawi, że dziecko nagle przestanie być impulsywne, ruchliwe lub rozkojarzone. Może natomiast pomóc dziecku lepiej radzić sobie w relacjach społecznych mimo tych trudności.
Podczas zajęć dzieci uczą się między innymi rozwiązywania konfliktów, współpracy, komunikacji, radzenia sobie z emocjami i uwzględniania perspektywy innych osób. Są to umiejętności, które mogą znacząco poprawić codzienne funkcjonowanie w grupie rówieśniczej.
Kiedy sam TUS może nie wystarczyć?
Zdarza się, że rodzice traktują TUS jako rozwiązanie wszystkich problemów związanych z ADHD. W praktyce wsparcie dziecka często wymaga spojrzenia szerzej. Jeżeli trudności wynikają głównie z nasilonych objawów ADHD, warto zadbać również o odpowiednią diagnozę, psychoedukację rodziców, współpracę ze szkołą oraz – w niektórych przypadkach – konsultację psychiatryczną i farmakoterapię. Najlepsze efekty osiąga się wtedy, gdy wsparcie jest dopasowane do rzeczywistych potrzeb dziecka, a nie wyłącznie do nazwy diagnozy.
Skąd wiadomo, czy dziecko potrzebuje TUS?
Najważniejsze pytanie brzmi nie “czy moje dziecko ma ADHD?”, ale “czy moje dziecko ma trudności w relacjach społecznych?”. Warto zwrócić uwagę, czy dziecko ma przyjaciół, czy potrafi utrzymywać relacje, jak radzi sobie podczas wspólnej zabawy i jak reaguje na konflikty oraz niepowodzenia. Jeżeli mimo dobrych chęci regularnie doświadcza problemów w kontaktach z rówieśnikami, TUS może być wartościowym elementem wsparcia.
Jak wyglądają korzyści z TUS dla dzieci z ADHD?
Dzieci z ADHD często bardzo dobrze odnajdują się podczas zajęć grupowych. Mają okazję ćwiczyć nowe umiejętności w realnych sytuacjach społecznych, a nie jedynie rozmawiać o nich z dorosłymi. Mogą doświadczać sukcesów w relacjach, uczyć się rozpoznawania emocji, lepiej rozumieć reakcje innych osób i stopniowo rozwijać większą elastyczność społeczną. Dla wielu dzieci jest to również okazja do budowania poczucia sprawczości i pewności siebie w grupie.
Każde dziecko z ADHD jest inne. Dlatego przed wyborem form wsparcia warto zastanowić się, z jakimi trudnościami mierzy się na co dzień. Czasami najważniejsza jest dokładna ocena objawów ADHD, a czasami rozwijanie umiejętności społecznych i budowanie lepszych relacji z rówieśnikami.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o możliwościach wsparcia dostępnych w Centrum Terapii Calma, przeczytaj:
ADHD nie oznacza automatycznie potrzeby uczestnictwa w TUS
Nie każde dziecko z ADHD potrzebuje Treningu Umiejętności Społecznych. Tak samo jak nie każde dziecko bez ADHD radzi sobie dobrze w relacjach z rówieśnikami. Najważniejsze jest przyjrzenie się codziennemu funkcjonowaniu dziecka. Jeżeli trudności społeczne utrudniają mu budowanie relacji, uczestniczenie w zabawie lub odnajdywanie się w grupie, warto rozważyć dodatkowe wsparcie.
TUS nie jest rozwiązaniem dla każdej osoby z ADHD. Może jednak być bardzo pomocnym narzędziem dla dzieci, które chcą lepiej rozumieć innych ludzi i czuć się pewniej w relacjach z rówieśnikami.
Nie wiesz, czy Twoje dziecko potrzebuje wsparcia?
