Nastolatek nie może się skupić – skąd biorą się problemy z koncentracją?
Wielu rodziców zauważa, że ich nastolatek ma coraz większe trudności z koncentracją. Nauka zajmuje mu dużo więcej czasu, łatwo się rozprasza, szybko się męczy albo sprawia wrażenie całkowicie “nieobecnego”. Część młodych ludzi godzinami siedzi nad książkami, ale niewiele z tego zapamiętuje. Inni odkładają obowiązki, nie potrafią się zmobilizować albo bardzo szybko tracą uwagę podczas wykonywania nawet prostych zadań.
Rodzice często interpretują to jako lenistwo, brak motywacji albo nadmierne korzystanie z telefonu. Tymczasem problemy z koncentracją u nastolatka bardzo często są związane nie tylko z nauką, ale przede wszystkim z przeciążeniem układu nerwowego i funkcjonowaniem emocjonalnym młodego człowieka.
Mózg nastolatka jest szczególnie wrażliwy na stres
Okres dojrzewania to czas bardzo intensywnego rozwoju mózgu. Nastolatki nadal uczą się planowania, organizacji działań, regulowania emocji i radzenia sobie z napięciem. Jednocześnie układ odpowiedzialny za emocje i reakcje stresowe działa niezwykle intensywnie.
Kiedy młody człowiek przez długi czas funkcjonuje pod presją szkoły, relacji społecznych, oceniania i oczekiwań otoczenia, jego mózg zaczyna skupiać się przede wszystkim na radzeniu sobie ze stresem. W praktyce oznacza to, że dużo trudniej utrzymać uwagę, zapamiętywać informacje i efekywnie się uczyć.
Przeciążony układ nerwowy nie działa tak samo jak spokojny i zregulowany mózg. Nastolatek może wtedy sprawiać wrażenie rozkojarzonego albo niezainteresowanego, mimo że wewnętrznie wkłada ogromny wysiłek w poradzenie sobie z codziennym napięciem.
Problemy z koncentracją nie zawsze oznaczają brak chęci
Wielu nastolatków bardzo chce dobrze funkcjonować, ale ich organizm jest po prostu przeciążony. Część młodych ludzi doświadcza przewlekłego zmęczenia psychicznego, trudności emocjonalnych albo silnego stresu, który stopniowo zaczyna wpływać na pamięć, uwagę i motywację.
Niektóre nastolatki przez cały dzień funkcjonują “na wysokich obrotach”, próbując sprostać wymaganiom szkoły i otoczenia. Po powrocie do domu są jednak tak wyczerpane psychicznie, że nie mają już zasobów do nauki ani skupienia.
Dla rodziców bywa to mylące, szczególnie gdy nastolatek potrafi długo korzystać z telefonu albo komputera, ale nie jest w stanie skoncentrować się na obowiązkach szkolnych. Warto jednak pamiętać, że media społecznościowe i szybkie bodźce działają na mózg zupełnie inaczej niż zadania wymagające wysiłku poznawczego i długotrwałej koncentracji.
Emocje bardzo wpływają na zdolność uczenia się
Mózg dużo lepiej przyswaja informacje wtedy, gdy człowiek czuje się bezpiecznie i nie funkcjonuje w stanie ciągłego napięcia. Jeśli nastolatek stale doświadcza stresu, lęku albo przeciążenia emocjonalnego, jego zdolność koncentracji wyraźnie się obniża.
Część młodych ludzi bardzo silnie przeżywa ocenę ze strony innych osób, konflikty rówieśnicze albo presję dotyczącą wyników szkolnych. Inni długo tłumią emocje i próbują funkcjonować “normalnie”, mimo że wewnętrznie są już całkowicie wyczerpani.
Problemy z koncentracją bardzo często są więc nie tyle “problemem z nauką”, ile sygnałem przeciążenia emocjonalnego i psychicznego.
Nastolatek potrzebuje odpoczynku bardziej niż kolejnej presji
Kiedy pojawiają się trudności z koncentracją, wielu dorosłych próbuje zwiększać kontrolę, nacisk i ilość obowiązków. Tymczasem przeciążony układ nerwowy zwykle potrzebuje przede wszystkim regeneracji, odpoczynku i poczucia bezpieczeństwa.
Ogromne znaczenie mają sen, ograniczenie przewlekłego stresu, możliwość odpoczynku psychicznego, spokojne relacje, przewidywalność i poczucie akceptacji.
Nastolatek dużo łatwiej odzyskuje zdolność skupienia wtedy, gdy jego organizm nie funkcjonuje cały czas w trybie napięcia i przetrwania.
Kiedy warto poszukać wsparcia?
Warto skonsultować się ze specjalistą wtedy, gdy problemy z koncentracją utrzymują się przez dłuższy czas albo wyraźnie wpływają na codzienne funkcjonowanie nastolatka. Szczególnie wtedy, gdy młody człowiek stale doświadcza przeciążenia, bardzo szybko się męczy, wycofuje społecznie albo coraz trudniej radzi sobie emocjonalnie.
Trudności z koncentracją mogą być związane między innymi ze stresem, lękiem, przeciążeniem emocjonalnym, depresją, neuroróżnorodnością albo problemami regulacyjnymi. Dlatego bardzo ważne jest spojrzenie na nastolatka całościowo, a nie wyłącznie przez pryzmat wyników szkolnych.
Powiązane strony:
Jeśli zauważasz u swojego nastolatka przewlekłe zmęczenie psychiczne, trudności z koncentracją albo przeciążenie emocjonalne – warto spokojnie przyjrzeć się temu szerzej i sprawdzić, czego młody człowiek najbardziej potrzebuje.
W Centrum Terapii Calma wspieramy dzieci, nastolatków i rodziców w rozumieniu trudności emocjonalnych, społecznych, logopedycznych i żywieniowych.
📍 Gdańsk, ul. Świętokrzyska 25/110
📞 516 615 567
📧 kontakt@ctcalma.pl
