Dołek czy depresja? Jak odróżnić i kiedy sięgnąć po pomoc?
Każdy nastolatek miewa gorsze dni. Okres dojrzewania wiąże się z bardzo intensywnymi zmianami emocjonalnymi, dużą wrażliwością na relacje społeczne i silniejszym przeżywaniem codziennych doświadczeń. Wielu rodziców obserwuje więc u swoich dzieci smutek, drażliwość, wycofanie albo spadek motywacji i zastanawia się, czy to “normalny etap dojrzewania”, chwilowy kryzys, czy może coś poważniejszego.
To pytanie pojawia się szczególnie wtedy, gdy nastolatek coraz częściej zamyka się w sobie, przestaje rozmawiać, traci zainteresowanie codziennymi aktywnościami albo sprawia wrażenie psychicznie wyczerpanego. Rodzice często próbują wtedy uspokajać siebie i otoczenie, tłumacząc wszystko stresem szkolnym, hormonami albo “takim wiekiem”. Czasami rzeczywiście młody człowiek przeżywa przejściowy trudniejszy okres. Zdarza się jednak, że za wycofaniem i obniżonym nastrojem stoi depresja albo bardzo poważne przeciążenie emocjonalne.
Smutek jest naturalną częścią życia
Smutek sam w sobie nie jest czymś niepokojącym. Każdy człowiek – również nastolatek – doświadcza trudnych emocji po rozczarowaniach, konfliktach, odrzuceniu czy stresujących wydarzeniach. Gorszy nastrój może pojawiać się okresowo i zwykle stopniowo mija, kiedy sytuacja się stabilizuje albo młody człowiek odzyskuje równowagę emocjonalną.
W takich momentach nastolatek nadal zazwyczaj potrafi odczuwać przyjemność, utrzymywać relacje z innymi ludźmi i wracać do codziennego funkcjonowania. Nawet jeśli przeżywa trudniejsze chwile, jego emocje pozostają bardziej zmienne i elastyczne.
Problem pojawia się wtedy, gdy obniżony nastrój utrzymuje się przez dłuższy czas i zaczyna wpływać na codzienne życie młodego człowieka.
Depresja u nastolatka nie zawsze wygląda tak, jak wyobrażają to sobie dorośli
Wielu rodziców spodziewa się, że depresja będzie oznaczała przede wszystkim płacz i wyraźne mówienie o smutku. Tymczasem u nastolatków depresja bardzo często wygląda inaczej.
Część młodych ludzi staje się bardziej drażliwa, impulsywna albo agresywna. Inni wycofują się z relacji, zamykają w pokoju, tracą energię i stopniowo rezygnują z rzeczy, które wcześniej były dla nich ważne. Niektóre nastolatki sprawiają wrażenie stale zmęczonych albo całkowicie pozbawionych motywacji.
Rodzice często słyszą: “nie mam siły”, “nie chce mi się”, “daj mi spokój”, “to nie ma sensu”.
Czasami pojawiają się problemy ze snem, koncentracją, apetytem albo codziennym funkcjonowaniem w szkole. U części młodych ludzi bardzo wyraźnie obniża się samoocena i poczucie własnej wartości.
To właśnie dlatego depresja u nastolatka nie zawsze jest łatwa do zauważenia – szczególnie wtedy, gdy młody człowiek długo próbuje ukrywać własne emocje i funkcjonować “normalnie”.
Przewlekłe przeciążenie emocjonalne bardzo obciąża organizm
Mózg nastolatka nadal intensywnie się rozwija i jest szczególnie wrażliwy na stres oraz przeciążenie emocjonalne. Jeśli młody człowiek przez długi czas funkcjonuje w napięciu, samotności albo poczuciu braku bezpieczeństwa, jego organizm stopniowo zaczyna tracić zasoby do dalszego radzenia sobie z codziennością.
Część nastolatków doświadcza wtedy ogromnego zmęczenia psychicznego, problemów z koncentracją i trudności z regulacją emocji. Inni coraz bardziej wycofują się społecznie albo przestają widzieć sens w działaniach, które wcześniej były dla nich ważne.
Dla rodziców szczególnie trudne bywa to, że młody człowiek często nie potrafi już wyjaśnić, co dokładnie się z nim dzieje. Zamiast mówić o emocjach, zaczyna po prostu “gasnąć”.
Nastolatek bardzo potrzebuje poczucia bezpieczeństwa
W okresie dojrzewania ogromne znaczenie ma doświadczenie relacji, w której młody człowiek nie musi stale udowadniać, że sobie radzi. Nastolatki bardzo potrzebują dorosłych, którzy potrafią zauważać ich emocje bez natychmiastowego oceniania, krytykowania albo bagatelizowania trudności.
To nie oznacza, że rodzic zawsze ma wiedzieć, co powiedzieć. Często najważniejsze okazuje się spokojne zainteresowanie, obecność i gotowość do słuchania bez wywierania presji.
Młody człowiek dużo łatwiej szuka pomocy wtedy, gdy ma poczucie, że jego emocje są traktowane poważnie i nie zostanie oceniony za to, że sobie nie radzi.
Kiedy warto zgłosić się po pomoc?
Warto skonsultować się ze specjalistą wtedy, gdy obniżony nastrój, wycofanie albo trudności emocjonalne utrzymują się przez dłuższy czas i wyraźnie wpływają na codzienne funkcjonowanie nastolatka.
Szczególnie wtedy, gdy młody człowiek:
- coraz bardziej izoluje się od innych,
- stale sprawia wrażenie psychicznie wyczerpanego,
- traci zainteresowanie codziennym życiem,
- ma problemy ze snem lub koncentracją,
- bardzo cierpi emocjonalnie,
- przestaje widzieć sens w przyszłości.
Rodzic nie musi czekać, aż sytuacja stanie się bardzo poważna. Często już sama konsultacja psychologiczna pozwala lepiej zrozumieć sytuację nastolatka i określić, jakiego wsparcia najbardziej potrzebuje.
Powiązane strony:
Jeśli zauważasz u swojego nastolatka przewlekły smutek, wycofanie albo wyraźne przeciążenie emocjonalne – warto spokojnie przyjrzeć się temu szerzej i sprawdzić, jakiego wsparcia młody człowiek najbardziej potrzebuje.
W Centrum Terapii Calma wspieramy dzieci, nastolatków i rodziców w rozumieniu trudności emocjonalnych, społecznych, logopedycznych i żywieniowych.
📍 Gdańsk, ul. Świętokrzyska 25/110
📞 516 615 567
📧 kontakt@ctcalma.pl
