Samotność dziecka w szkole a przemoc rówieśnicza
Czy Twoje dziecko mówi, że nikt go nie lubi? A może coraz częściej wraca ze szkoły w milczeniu, unika kontaktu z rówieśnikami, zamyka się w pokoju? Choć dla wielu dorosłych takie zachowania to tylko „etap” czy „dojrzewanie”, badania jasno pokazują, że mogą one być efektem głębokiej samotności wywołanej przemocą rówieśniczą – również tej niewerbalnej: wykluczania, ignorowania, izolowania. Samotność jest jednym z najważniejszych czynników pośredniczących między doświadczeniem przemocy rówieśniczej a utratą poczucia przynależności do szkoły. W praktyce oznacza to, że dzieci doświadczające bullyingu często przestają czuć się częścią klasy, szkoły, a nawet społeczności rówieśniczej – co znacząco wpływa na ich zdrowie psychiczne.
Bullying a samotność – jak to działa?
Bullying to nie tylko przemoc fizyczna. To również ignorowanie w grupie, wyśmiewanie i naśmiewanie się, rozpuszczanie plotek czy usuwanie ze wspólnych aktywności. Dziecko, które regularnie doświadcza takich sytuacji, zaczyna tracić poczucie bezpieczeństwa społecznego. Pojawia się samotność, której nie da się zaspokoić obecnością dorosłych – chodzi o brak rówieśniczej akceptacji. To właśnie ta forma samotności – „samotności w tłumie” – została zidentyfikowana jako najgroźniejsza dla psychiki młodego człowieka. Uczniowie, którzy czują się samotni, mają niższą samoocenę, gorsze wyniki w nauce, mniejsze zaangażowanie w życie klasy oraz większe ryzyko depresji, zaburzeń lękowych i wycofania.
Dlaczego przynależność do szkoły jest tak ważna?
Poczucie przynależności do grupy klasowej lub szkolnej to coś więcej niż tylko „lubię moją klasę”. To psychologiczne poczucie bycia częścią wspólnoty – ważnym, akceptowanym, potrzebnym. Silne poczucie przynależności chroni przed skutkami bullyingu, wzmacnia odporność psychiczną i motywację do nauki, a także działa jak bufor przeciw stresowi i samotności. Uczniowie, którzy czują się związani ze swoją szkołą, rzadziej sięgają po używki, rzadziej wchodzą w konflikty, mają lepsze relacje społeczne – także poza szkołą. Niestety, u ofiar bullyingu to poczucie drastycznie spada. Im silniejsze doświadczenie prześladowania, tym większa samotność, a im większa samotność – tym niższe poczucie przynależności.
Co możesz zrobić jako rodzic? – 5 praktycznych kroków
Obserwuj nie tylko słowa, ale też zachowania. Wycofanie, drażliwość, niechęć do wychodzenia z domu, nagłe zmiany nastrojów – mogą być objawem bullyingu.
Nie oceniaj – słuchaj. Dla dziecka ważne jest poczucie, że jego uczucia są widziane i akceptowane. Zamiast: „Nie przejmuj się”, lepiej powiedzieć: „Widzę, że to Cię naprawdę boli. Chcesz o tym pogadać?”
Pomóż dziecku nazwać to, co się dzieje. Dzieci często nie wiedzą, że to, co je spotyka, to przemoc – zwłaszcza jeśli nie ma „bicia”.
Współpracuj ze szkołą. Nauczyciele nie zawsze wiedzą, co się dzieje – nie zakładaj, że szkoła „na pewno zareaguje”.
Nie czekaj, aż będzie za późno. Jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko jest samotne i nie radzi sobie emocjonalnie – warto skonsultować się z psychologiem.
Potrzebujesz wsparcia?
Centrum Terapii Calma w Gdańsku oferuje pomoc psychologiczną dla dzieci i młodzieży, które:
- doświadczają bullyingu,
- czują się samotne,
- wycofują się z życia szkolnego.
Skontaktuj się z nami – wspólnie zadbamy o poczucie przynależności i emocjonalne bezpieczeństwo Twojego dziecka.
Zobacz również
Kiedy warto udać się z dzieckiem do psychologa?
Terapie w spektrum autyzmu – przewodnik dla rodziców
