Dziecko ciągle się kłóci z rówieśnikami. Co może być przyczyną?
Kłótnie są naturalną częścią dzieciństwa. Dzięki nim dzieci uczą się stawiania granic, negocjowania, rozwiązywania konfliktów i uwzględniania potrzeb innych osób. Trudno znaleźć dziecko, które nigdy nie pokłóciło się z kolegą czy koleżanką.
Problem pojawia się wtedy, gdy konflikty stają się codziennością. Gdy niemal każda zabawa kończy się sprzeczką. Gdy dziecko regularnie wraca do domu zdenerwowane, a nauczyciele coraz częściej informują o problemach w relacjach z rówieśnikami. W takich sytuacjach warto zastanowić się nie tylko nad samą kłótnią, ale przede wszystkim nad tym, co za nią stoi.
Nie każde dziecko, które się kłóci, jest agresywne
Rodzice często słyszą od otoczenia, że ich dziecko jest “trudne”, “zaczepne” albo “agresywne”. Takie etykiety rzadko pomagają zrozumieć problem.
W rzeczywistości większość dzieci nie wchodzi w konflikty dlatego, że chce sprawiać innym przykrość. Znacznie częściej za częstymi kłótniami stoją trudności, z którymi dziecko jeszcze sobie nie radzi. Może nie wiedzieć, jak rozwiązać spór, jak wyrazić złość w akceptowalny sposób albo jak poradzić sobie z frustracją.
Dziecko widzi problem, przeżywa silne emocje i reaguje tak, jak potrafi w danym momencie.
Niektórym dzieciom trudno przegrywać
Jednym z częstszych powodów konfliktów jest trudność w radzeniu sobie z przegraną. Dla wielu dzieci przegrana jest nieprzyjemna, ale możliwa do zaakceptowania. Inne przeżywają ją bardzo intensywnie. Pojawia się poczucie niesprawiedliwości, złość, rozczarowanie lub przekonanie, że ktoś oszukiwał. W takich sytuacjach zwykła gra planszowa, mecz piłki nożnej czy zabawa na placu zabaw może szybko zamienić się w konflikt.
Rówieśnicy zwykle nie widzą emocji stojących za takim zachowaniem. Widzą jedynie dziecko, które obraża się, krzyczy lub przestaje przestrzegać zasad. Nic dziwnego, że po pewnym czasie mogą zacząć unikać wspólnej zabawy.
Konflikty mogą wynikać z impulsywności
Niektóre dzieci reagują szybciej, niż zdążą się zastanowić. Pod wpływem emocji mówią rzeczy, których później żałują. Przerywają innym, wchodzą w rozmowę bez czekania na swoją kolej albo reagują bardzo gwałtownie na drobne nieporozumienia. Szczególnie często obserwujemy to u dzieci z ADHD, ale impulsywność może pojawiać się również u dzieci bez diagnozy.
Dziecko nie planuje konfliktu. Problem polega na tym, że emocje są szybsze niż umiejętność zatrzymania się i przemyślenia sytuacji. W efekcie niewielkie nieporozumienie bardzo szybko przeradza się w kłótnię.
Nie każde dziecko rozumie zasady funkcjonowania grupy
Budowanie relacji wymaga wielu umiejętności społecznych. Dziecko musi nauczyć się współpracy, kompromisu, czekania na swoją kolej oraz uwzględniania perspektywy innych osób. Dla części dzieci są to umiejętności rozwijające się naturalnie. Inne potrzebują więcej czasu i wsparcia.
Czasami dziecko chce decydować o wszystkim podczas zabawy. Innym razem nie rozumie, dlaczego jego zachowanie zostało źle odebrane przez grupę. Zdarza się również, że nie zauważa sygnałów świadczących o złości lub frustracji innych dzieci. W takich sytuacjach konflikt nie wynika ze złych intencji, ale z trudności w rozumieniu społecznych zasad.
Co dzieje się z dzieckiem, które ciągle doświadcza konfliktów?
Częste kłótnie nie są trudne wyłącznie dla otoczenia. Są również bardzo obciążające dla samego dziecka. Wielu rodziców zakłada, że skoro dziecko jest stroną konfliktu, to niewiele je to kosztuje emocjonalnie. Tymczasem dzieci często cierpią z powodu problemów w relacjach bardziej, niż pokazują na zewnątrz. Mogą mieć poczucie, że nikt ich nie rozumie. Zaczynają słyszeć od innych dzieci, że są niemiłe lub że nikt nie chce się z nimi bawić. Niektóre stopniowo wycofują się z relacji, ponieważ każda kolejna próba kończy się niepowodzeniem.
W efekcie problem, który początkowo dotyczył jedynie konfliktów, zaczyna wpływać również na samoocenę i samopoczucie dziecka.
Jak rodzic może pomóc?
Pierwszym krokiem jest próba zrozumienia sytuacji bez oceniania. Zamiast skupiać się wyłącznie na tym, kto miał rację, warto zastanowić się, co doprowadziło do konfliktu. Jakie emocje pojawiły się u dziecka? Co było dla niego najtrudniejsze? Czy problemem była przegrana, odmowa, poczucie niesprawiedliwości czy może niezrozumienie intencji drugiej osoby?
Dzieci uczą się relacji przede wszystkim poprzez doświadczenia. Dlatego ważne jest nie tylko rozmawianie o konfliktach, ale również ćwiczenie alternatywnych sposobów reagowania. Nie chodzi o to, aby dziecko nigdy się nie złościło. Chodzi o to, aby potrafiło wyrażać emocje w sposób, który nie niszczy relacji.
Kiedy warto skonsultować się z psychologiem?
Warto rozważyć konsultację, jeśli konflikty pojawiają się regularnie w różnych środowiskach – w szkole, na zajęciach dodatkowych i podczas spotkań z rówieśnikami.
Niepokojącym sygnałem może być również sytuacja, gdy dziecko ma trudność z utrzymaniem przyjaźni, często słyszy od innych dzieci negatywne komentarze na swój temat albo zaczyna być wykluczane z grupy.
Psycholog pomoże określić, jakie mechanizmy stoją za trudnościami i jakie umiejętności wymagają wsparcia.
Czy Grupy Rozwoju Społecznego mogą pomóc?
Kiedy rodzice słyszą o zajęciach rozwijających kompetencje społeczne, często wyobrażają sobie dzieci bardzo nieśmiałe lub wycofane. Tymczasem jedną z grup, które szczególnie korzystają z takich zajęć, są właśnie dzieci często wpadające w konflikty.
Podczas Grup Rozwoju Społecznego dzieci uczą się współpracy, rozwiązywania sporów, radzenia sobie z frustracją i uwzględniania potrzeb innych osób. Co ważne, nie dzieje się to wyłącznie podczas rozmowy z terapeutą. Dzieci mają możliwość ćwiczenia nowych umiejętności w kontakcie z rówieśnikami i otrzymywania natychmiastowej informacji zwrotnej. Dzięki temu łatwiej przenieść nowe doświadczenia do codziennego życia.
Za częstymi kłótniami zwykle stoi coś więcej
Dziecko, które ciągle się kłóci, nie jest po prostu „niegrzeczne”. Bardzo często za konfliktami stoją trudności z regulacją emocji, impulsywność, problemy komunikacyjne lub brak niektórych umiejętności społecznych.
Dobra wiadomość jest taka, że są to obszary, nad którymi można pracować. Im szybciej dziecko otrzyma odpowiednie wsparcie, tym większa szansa, że nauczy się budować satysfakcjonujące relacje i lepiej radzić sobie w grupie rówieśniczej.
Nie wiesz, czy Twoje dziecko potrzebuje wsparcia?
