Jak rozpoznać, że nastolatek ma trudności emocjonalne?
Okres dorastania to wyjątkowo intensywny czas w życiu młodego człowieka – pełen zmian, niepewności i emocjonalnych wyzwań. Dla wielu nastolatków to czas kształtowania tożsamości, budowania relacji społecznych, mierzenia się z oczekiwaniami otoczenia i presją szkolną. Zmiany hormonalne i rozwój mózgu sprawiają, że emocje często są gwałtowne, nastroje niestabilne, a zachowanie – trudne do przewidzenia. Nie oznacza to jednak, że każdy przejaw rozdrażnienia czy smutku jest „typowy dla tego wieku”. Czasem za wycofaniem, buntem czy milczeniem kryją się poważne trudności emocjonalne, które wymagają naszej uważności i odpowiedniego wsparcia. Jak odróżnić naturalne reakcje dorastającego dziecka od sygnałów, że coś naprawdę je przerasta?
Niepokojące zmiany w zachowaniu – czego nie ignorować
Zmiana w zachowaniu nastolatka może być czymś naturalnym – ale jeśli nagle staje się wycofany, drażliwy, apatyczny lub nadmiernie agresywny, warto się temu przyjrzeć. Szczególnie niepokojące są sytuacje, w których dziecko przestaje interesować się rzeczami, które wcześniej były dla niego ważne: sportem, spotkaniami z przyjaciółmi, hobby, a nawet szkołą. Często zauważalne jest unikanie kontaktu z bliskimi, izolowanie się w pokoju, „zamykanie się” w sobie.
Niektóre nastolatki reagują odwrotnie – stają się nadmiernie impulsywne, reagują krzykiem, złością, agresją wobec siebie lub innych. Mogą pojawić się także trudności w koncentracji, wahania nastroju, nadmierna senność lub bezsenność, spadek apetytu albo jego nadmiar. Zmiany te, utrzymujące się przez dłuższy czas, to często sygnały świadczące o głębszym kryzysie emocjonalnym. To moment, w którym warto nie bagatelizować tego, co się dzieje – nawet jeśli dziecko nie mówi wprost, że coś jest nie tak.
Ciało też mówi – objawy psychosomatyczne u nastolatków
Wielu nastolatków nie potrafi jeszcze otwarcie mówić o tym, co przeżywa. Część z nich nawet nie rozpoznaje swoich emocji lub nie znajduje słów, by je wyrazić. W takich przypadkach ciało często „mówi za nich”. W psychologii mówimy wtedy o objawach psychosomatycznych – czyli fizycznych dolegliwościach, które nie mają jasnej przyczyny medycznej, ale są powiązane z napięciem psychicznym.
U młodzieży mogą to być bóle brzucha, bóle głowy, duszności, kołatanie serca, poczucie ciągłego zmęczenia, a także napady paniki czy trudności z oddychaniem. Nierzadko takie objawy są pierwszym i jedynym sygnałem, że dziecko zmaga się z nadmiarem stresu, lękiem, czy nawet depresją. Rodzice często odwiedzają kolejnych lekarzy, szukając fizycznych przyczyn dolegliwości, a tymczasem źródło leży w emocjach. Jeśli badania nie wykazują nic niepokojącego, ale dziecko wciąż skarży się na złe samopoczucie – warto rozważyć konsultację psychologiczną. Psycholog pomoże nie tylko nazwać emocje, ale też zrozumieć ich związek z reakcjami ciała.
Jak reagować? Uważność i wsparcie zamiast ocen
Rodzic nie musi być psychologiem, by zauważyć, że jego dziecko przechodzi trudny moment. To, co naprawdę liczy się na początku, to uważność, empatia i gotowość do rozmowy – nawet jeśli dziecko nie chce od razu się otworzyć. Warto unikać ocen i porównań („Inni w twoim wieku nie robią scen”, „Zobacz, jak twoja siostra sobie radzi”), bo to tylko pogłębia poczucie niezrozumienia i wstydu. Zamiast tego warto zacząć od prostego: „Widzę, że coś cię męczy. Możemy o tym pogadać?”.
Nie zawsze nastolatek odpowie od razu. Ale nawet jeśli milczy, widzi, że jesteśmy przy nim – gotowi wysłuchać bez presji. To już dużo. A jeśli niepokojące sygnały utrzymują się dłużej niż kilka tygodni lub pogłębiają się – warto skorzystać z pomocy psychologa. Wczesna interwencja często zapobiega poważniejszym trudnościom w przyszłości.
W Centrum Terapii Calma pracujemy z młodzieżą, która zmaga się z lękiem, obniżonym nastrojem, napięciem emocjonalnym czy trudnościami w relacjach. Pomagamy młodym ludziom zrozumieć siebie, poradzić sobie z emocjami i odzyskać równowagę. Jeśli coś Cię niepokoi – zapraszamy na konsultację. Czasem wystarczy jedna rozmowa, by zrobić pierwszy krok w stronę zmiany.
Zobacz również
Czy lęk i smutek mogą wpływać na rozwój mózgu nastolatka?
Stres rodzicielski a depresja u dzieci – co każdy rodzic powinien wiedzieć
